Osmanlıda Toprak Sistemi Nasıldı?
15 Mayıs 2024 Çarşamba

Osmanlıda Toprak Sistemi Nasıldı?

Osmanlı'da Toprak Sistemi: 1299-1922 yılları arasında Türk ve İslam devletinde toprak adı verilen yeryüzünün üzerinde bitkiler yetişen ve kayaların, taşların parçalanması ve bozulması ile meydana gelen en üst tabakanın paylaşılması ve yönetilmesini içeren sisteme verilen isimdir. Osmanlı Devleti'nde toprakların büyük bir kısmının mülkiyeti devlete aittir. Yani ' Saban giren yer (Tarım yapılabilen arazi) özel mülk olamaz. ' anlayışı geçerliydi. Ülke hanedanının ortak malıdır prensibi bu anlayışın çıkmasında etkili olmuştur. Özel mülk toprakları son derece sınırlıdır. Toprakların büyük bölümünün devletin mülkiyeti içinde olması toplum arasında (Osmanlı Devleti dışında) ayrıcalıklı sınıfların oluşmasını engellemiştir.

Osmanlı Devleti'nde toprak sistemi iki ana bölüme ayrılır. Bunlar;
  • Miri Arazi
  • Mülk Arazi
Miri Arazi
  • Devlete ait olan arazidir.
  • Fetih ile alınan topraklardır.
  • Bu toprağı kullanan kişiler kiracı konumundadır.
  • Bu arazinin mülkiyeti satılamaz, devredilemez, kiralanamaz. Sadece kullanım hakkı miras bırakılabilir.
Miri Arazinin Bölümleri
  • Dirlik Arazi
  • Mukataa Arazi
  • Paşmaklık Arazi
  • Malikane Arazi
  • Yurtluk Arazi
  • Ocaklık Arazi
  • Vakıf Arazi
  • Metruk Arazi
  • Mevat Arazi
Dirlik Arazi: Miri arazinin en önemli bölümüdür. Dirlik için ayrılmıştır. Dirlik arazisini ekip biçenler devlete ödemeleri gereken vergiyi hükümetin göstereceği memurlara ve sipahilere öderlerdi. Böylece devlet hazinesinden memur ve sipahi maaşları için para çıkmamış olurdu. Dirlik arazisi gelirine göre üçe ayrılmıştır. Bunlar; Has Arazi, Zeamet Arazi ve Tımar Arazisidir.
  • Has Arazi: Yıllık geliri 100.000 akçeden fazla olan dirlik arazisidir. Bunlar padişahlara, şehzadelere, divan üyelerine, beylerbeyine ve sancak beylerine verilirdi. Has sahipleri dirliklerin 5000 akçesini kendilerine ayırırlar, 5000 akçesini ise atı, silahı olan ve savaşa hazır durumda bulunan cebelü (Atlı asker) beslerdi.
  • Zeamet Arazi: Yıllık gelir olarak 20.000 akçe ile 100.000 akçe arasında olan dirliklerdir. Bu arazi orta derece ki devlet memurlarına, hazine ve tımar defterdarlarına, alay beylerine, kale dizdarlarına ve katiplerine verilir. Zeamet sahibi ilk 5000 akçe hariç sonraki her 5000 akçe için cebelü (Atlı asker) beslemek zorundaydı.
  • Tımar Arazi: Yıllık gelir olarak 3000 akçe ile 20.000 akçe arasında olan dirliklere denmektedir. Tımar sahibi olan kişiler gelirlerinin 3000 akçesini kendi geçimleri için ayırırlardı. Buna kılıç tımarı adı verilir. Geri kalan her 3000 akçe için bir cebelü (Atlı asker) beslemek zorunluluğu vardı. Tımar sistemi II. Mahmut döneminde kaldırılmıştır.
Dirlik Sisteminin Faydaları Nelerdir?
  • Dirlik sistemi sayesinde hazineden para çıkmadan devletin asker ihtiyacı karşılanmıştır.
  • Dirlik sistemi sayesinde memurların maaşı karşılanmıştır.
  • Vergilerin toplanması bu şekilde kolaylaşmıştır.
  • Dirlik sisteminin uygulandığı bölgede devlet otoritesi sağlanmıştır.
  • Bayındırlık işleri yürütülmüştür.
  • Üretimde süreklilik sağlanmıştır.
  • Eyaletlerde devlet otoritesinin arttırılmasını sağlamıştır.
Mukata Arazi: Gelirin tamamı doğrudan devlet hazinesine ait olan topraklardır. Bu toprakların geliri iltizam yolu ile toplanırdı.

Paşmaklık Arazi: bu arazinin geliri padişahın kızlarına ve eşine bırakılırdı.

Malikane Arazi: Bazı devlet görevlilerine üstün hizmetlerinden dolayı verilen topraklardır.

Yurtluk Arazi: Sınır arazilerinde bulunan askerlere, kasaba veya şehir memurlarına verilen arazidir.

Ocaklık Arazi: Kale muhafızlarına ve tersane giderlerine ayrılan topraklardır.

Vakıf Arazi: bu arazinin geliri cami, medrese, bedesten, hastane gibi hayır kurumları için ayrılır. Devlet vakıf arazilerinde vergi almazdı.

Metru Arazi: Devlete ait olup kamunun belli bir köyün ya da kasaba halkının yararlanması için terk olunmuş arazidir. Genel olarak halkın yararlanması için terk edilmiş bulunan yollar, meydanlar, namazgahlar, mesire, pazar, panayır yerleri ile köy ve kasaba halkının istifadesini tahsis edilen baltalıklar, harmanlar, meralar, yaylak ve kışlak yerleridir.

Mevat Arazi: Hiç kimsenin mülkiyeti altında bulunmayan topraklardır. Vasıflarından dolayı ziyarete elverişsiz bir topraktır. İnsanların kullanmadıkları ve terke ettikleri arazilerdir.

Mülk Arazi: Mülkiyeti şahıslara ait olan topraklardır.

Mülk Arazinin Bölümleri
  • Öşürriye Arazi
  • Haraciyye Arazi
Öşüriyye Arazi: Mülkiyeti Müslüman olan halka ait olan topraklardır. Bu toprakların sahipleri arazisi vergi olarak ' çift resmi ', ürün vergisi olarak da ' öşür ' öderlerdi.

Haraciyye Arazi: Mülkiyeti gayrimüslüman olan halka ait olan topraklardır. Bu toprakların sahipleri arazi vergisi olarak ' ispenç (Muvazzaf haracı)', ürün vergisi olarak ise 'haraç (Mukassem haracı) ' öderlerdi.

Osmanlıda Toprak Sistemi Yorumları

soru

CAN KUBAT

08 Mayıs 2024 Çarşamba

Tarih dersimizde Osmanlı toprak sistemini işliyorduk. Osmanlı döneminde toprak arazilerinin paylaşımı ve işlenişi oldukça farklı ve karışık. Ben konu olarak dirlik arazileri ve vakıf arazilerinin işleme ve kullanışını tam olarak anlamadım. Buradan alınan vergiler nasıl ödeniyor? Tam anlamıyla bu arazilerin yönetiminde kimler bulunuyor? Ayrıntılı olarak bilgi verirseniz sevinirim.

Cevap yaz
cevap

Admin

18 Haziran 2024 Salı

CAN KUBAT,

Dirlik ve vakıf arazileri Osmanlı toprak sisteminde önemli bir yere sahiptir. Dirlik arazileri, devlet görevlilerine hizmetleri karşılığında verilen topraklardır. Bu arazilerden elde edilen gelir, görevlinin maaşı yerine geçerdi ve bu gelirler tımar, zeamet ve has olarak üçe ayrılır. Dirlik sisteminde tımar sahipleri, kendilerine verilen toprakları işleyen köylülerden vergi toplar ve bu vergilerle asker yetiştirirlerdi.

Vakıf arazileri ise sosyal ve dini hizmetler için ayrılan topraklardır. Bu araziler gelirleriyle cami, medrese, hastane gibi kurumların giderlerini karşılardı. Vakıflar, devletin kontrolünde olmakla birlikte genellikle vakıf kurucusunun belirlediği şartlara göre yönetilirdi.

Her iki arazi türünde de vergiler, arazileri işleyen köylülerden alınır ve belirli bir sistemle yönetilirdi. Dirlik sisteminde tımar sahipleri vergileri toplarken, vakıf arazilerinde vakıf yöneticileri bu işi yapardı.

Umarım bu bilgiler yardımcı olur.

Saygılar,

soru

öznur

24 Nisan 2024 Çarşamba

teşekkürler ödevimden 100 aldım

Cevap yaz
cevap

Admin

18 Haziran 2024 Salı

Rica ederim Öznur Hanım, başarınızı tebrik ederim! Daha nice başarılar dilerim.

Yorum Yap

şifre

Çok Okunanlar

2. Mahmut Dönemi ve Savaşları

2. Mahmut Dönemi ve Savaşları

Popüler İçerikler

Osmanlı Divan Üyeleri

Osmanlı Divan Üyeleri

1. Abdülhamid

1. Abdülhamid

Editörün Seçtiği

Orhan Gazi Hayatı

Orhan Gazi Hayatı

İlginizi Çekebilir

Haber Bülteni

Popüler İçerik

Mihrimah Sultan Hayatı ve Ölümü

Mihrimah Sultan Hayatı ve Ölümü

Osmanlı Askeri Teşkilatı Nasıldı?

Osmanlı Askeri Teşkilatı Nasıldı?

Osmanlı Padişahları Soy Ağacı

Osmanlı Padişahları Soy Ağacı

Yeniçeri Ocağının Özellikleri

Yeniçeri Ocağının Özellikleri

Osmanlı Marşı Sözleri ve Özellikleri

Osmanlı Marşı Sözleri ve Özellikleri

Güncel

4. Murat Dönemi ve Savaşları

4. Murat Dönemi ve Savaşları

Güncel

1. Ahmed Dönemi Yenilikleri

1. Ahmed Dönemi Yenilikleri

Güncel

Balkanlardaki Osmanlı Eserleri

Balkanlardaki Osmanlı Eserleri

Pir Sultan Abdal Hayatı ve Ölümü

Pir Sultan Abdal Hayatı ve Ölümü

1 Dünya Savaşında Osmanlı Devleti

1 Dünya Savaşında Osmanlı Devleti

3. Murat Dönemi ve Savaşları

3. Murat Dönemi ve Savaşları

Osmanlıda Vakıf Nasıl İşletilirdi?

Osmanlıda Vakıf Nasıl İşletilirdi?

Fetret Devri Olayları ve Tarihi

Fetret Devri Olayları ve Tarihi

Celali İsyanları Tarihi ve İsyanın Sebepleri

Celali İsyanları Tarihi ve İsyanın Sebepleri

Genç Osman Dönemi

Genç Osman Dönemi

2. Mustafa Dönemi ve Savaşları

2. Mustafa Dönemi ve Savaşları

Osmanlı Duraklama Dönemi

Osmanlı Duraklama Dönemi

Fatih Sultan Mehmed

Fatih Sultan Mehmed

Osmanlı Ordusu Özellikleri ve Savaşları

Osmanlı Ordusu Özellikleri ve Savaşları

3. Mustafa Dönemi Yenilikler

3. Mustafa Dönemi Yenilikler

Sultan Alparslan Hayatı ve Ölümü

Sultan Alparslan Hayatı ve Ölümü

İlk Osmanlı Bankası Hangisidir ve Çalışma Şekli

İlk Osmanlı Bankası Hangisidir ve Çalışma Şekli

Son Osmanlı Padişahı Sultan Vahdettin

Son Osmanlı Padişahı Sultan Vahdettin

Safiye Sultan Hayatı ve Ölümü

Safiye Sultan Hayatı ve Ölümü

Genç Osman Dönemi Siyasi Olaylar

Genç Osman Dönemi Siyasi Olaylar

2. Abdülhamit Dönemi ve Hayatı

2. Abdülhamit Dönemi ve Hayatı

Osmanlı Ailesi

Osmanlı Ailesi

Hatice Sultan Hayatı ve Dönemi

Hatice Sultan Hayatı ve Dönemi

2. Süleyman Dönemi ve Savaşları

2. Süleyman Dönemi ve Savaşları

Instagram

  • galeri1
  • galeri2
  • galeri3
  • galeri4
  • galeri5
  • galeri6