Osmanlı Tuğrasının Özellikleri
26 Haziran 2024

Osmanlı Tuğrasının Özellikleri

Osmanlı Tuğrası

Osmanlı Tuğrası, Osmanlı padişahlarına ait olan imzaların ve nişanların sanatsal bir biçimde tasvir edildiği bir semboldür. Osmanlı Tuğrası, kaligrafik zenginlik ve biçimsel anlam taşıyan ilk sanatsal örneklerden biridir. Tarihsel ve sanatsal bir öğe olarak önemli bir yere sahiptir. Osmanlı Tuğrası, doğrulamanın ve tasdik edilmesinin işaretidir. Osmanlı tuğrası, sultana ait yazılı bir alamet, nişan ya da imzayı onaylayan ve doğrulayan bir işaret olarak kabul edilmiştir. Tuğralar, Osmanlı devletinin kuruluşundan itibaren saltanatın kaldırıldığı döneme kadar gücünü yitirmemiş, tarihsel kültürümüzün bir parçası olarak tarihe yazılmıştır.

Osmanlı tuğraları, berat, menşur, ferman, vakfiye, hüküm, mülkname ve hüccet gibi belgelere yazılmıştır. Daha sonra, paralar, defter nameler, bayraklar, pullar, resmi abideler, nişanlar, harp gemileri ve yapılarda kullanılmıştır.

Osmanlı Tuğrasının Bölümleri

Sere (Kürsü): Tuğranın en altında bulunan ve asıl metnin yazılı olduğu kısımdır.

Beyze'ler (Arapça, yumurta): Tuğranın sol tarafında bulunan iç içe iki kavisli kısımdır.

Tuğ'lar: Tuğranın üstüne doğru uzanan "elif" harfi şeklindeki uzantılardır. Yanlarında yer alan flama şeklindeki kavislere "zülfe" denir.

Kollar (Hançere): Beyzelerin devamı olarak sağa doğru paralel uzanan kollardır. Bazı tuğralarda sağ üst boşlukta padişahın "mahlas"ı görülür.

Şehzade Tuğrası ve Padişah Tuğrası Nedir?

Osmanlı padişahlarının tuğraları, padişahın ve devletin nişanıdır. Tuğra, sultanın ve babasının adını içerir ve çoğu zaman "el muzaffer daima" duasını taşır. Örneğin, Kanuni Sultan Süleyman'ın tuğrasında "Süleyman Şah bin Selim Şah han el-muzaffer daima" yazmaktadır. Tuğra, padişahın kendi çizdiği bir şekil değildir; nişancı ya da tuğrakeş denilen görevliler tarafından itinayla hazırlanır. İlk Osmanlı tuğrası, ikinci Osmanlı sultanı Orhan Gazi'ye aittir. Şehzadeler kendi adlarına para bastıramaz ve hutbe okutamazlardı; bu imtiyazlar yalnızca padişahlara aitti. Şehzade tuğraları, padişah tuğralarına benzer şekilde tanzim edilmişlerdir.

Padişahların Tuğrasını Çeken Nişancılar

Nişancılar, devletin eski ve yeni kanunlarını ve protokolünü en iyi bilen, şeriat ve hukuk kanunlarını telif eden kişilerden seçilirdi. Nişancılar, tüm resmi evrakları kontrol edip padişah tuğrasını çekerlerdi. Osmanlı padişahları tahta çıktıkları ilk gün, kendisine gösterilen örnekler arasından bir tuğra istifi seçerler ve bu tuğrayı saltanatları boyunca değiştirmezlerdi. Her padişah, içinde kendi ismi geçen tuğrasını dönemin en önemli hattatlarına yaptırır ve nişancılarını seçerdi.

Tuğranın Sultan Babasının Adının Yer Alması

Padişahlar tuğranın istifini seçtikten sonra, tuğraya babasının ve kendisinin ismi eklenirdi. Bu sayede tuğranın hangi Osmanlı Sultanı'na ait olduğu kolayca anlaşılabilirdi. Tuğralarda hükümdarların isimleri ve babalarının adları yer alırdı. Bu uygulama, on sekizinci yüzyılın ortalarına kadar devam etti. Hükümdarların ismi, tuğranın en altına yazılırdı. Bu isim, son harfi az yukarıdan başlayarak sola doğru hizalanan bir kavis yapılarak yazılırdı. Han kelimesinin "nunu" da ikinci bir kavisle en üste gelen "muzaffer"in "R" harfi sağdan sola ve kavisin ortasına doğru bir kol uzanır ve bunun üstüne de "daima" ibaresi eklenirdi. Altındaki birinci kavis çapı daha büyük olup, ikinci kavis anın içinde dönerdi. İki kavis ucunun da tuğra flaması ya da kolları içinde geçen sağ ve sonda daraltılıp birbirine bitiştirilirdi.

Sizden Gelen Sorular / Yorumlar

İlk soruyu siz sormak istermisiniz?

Soru Sor / Yorum Yap

şifre

Çok Okunanlar

Osmanlı Divan Üyeleri

Osmanlı Divan Üyeleri

2. Mahmut Dönemi ve Savaşları

2. Mahmut Dönemi ve Savaşları

Popüler İçerikler

Editörün Seçtiği

Son Padişah

Son Padişah

1. Mehmed

1. Mehmed

İlginizi Çekebilir

Haber Bülteni

Popüler İçerik

Osmanlı Marşı Sözleri ve Özellikleri

Osmanlı Marşı Sözleri ve Özellikleri

Abdülmecit Dönemi ve Savaşları

Abdülmecit Dönemi ve Savaşları

5. Murat Dönemi ve Savaşları

5. Murat Dönemi ve Savaşları

Orhan Gazi Döneminde Yapılan Yenilikleri

Orhan Gazi Döneminde Yapılan Yenilikleri

Osmanlı Padişah Eşleri

Osmanlı Padişah Eşleri

Güncel

Sultan Selim Hayatı ve Ölümü

Sultan Selim Hayatı ve Ölümü

Güncel

Rodosun Fethi ve Tarihi

Rodosun Fethi ve Tarihi

Güncel

Fatih Sultan Mehmed Dönemi Yenilikler

Fatih Sultan Mehmed Dönemi Yenilikler

Rüstem Paşa Hayatı ve Dönemi

Rüstem Paşa Hayatı ve Dönemi

Pir Sultan Abdal Hayatı ve Ölümü

Pir Sultan Abdal Hayatı ve Ölümü

2. Selim Dönemi Yapılan Fetihler

2. Selim Dönemi Yapılan Fetihler

Osmanlı Devletinde Kültür ve Medeniyet

Osmanlı Devletinde Kültür ve Medeniyet

3. Selim Dönemi Yapılan Yenilikler

3. Selim Dönemi Yapılan Yenilikler

Kuyucu Murat Paşa Dönemi ve Olayları

Kuyucu Murat Paşa Dönemi ve Olayları

Hüma Hatun Kimdir ve Hangi Padişahın Annesidir?

Hüma Hatun Kimdir ve Hangi Padişahın Annesidir?

1. Ahmet Dönemi Siyasi Olaylar

1. Ahmet Dönemi Siyasi Olaylar

Genç Osman Dönemi

Genç Osman Dönemi

Balkanlardaki Osmanlı Eserleri

Balkanlardaki Osmanlı Eserleri

3. Murat Dönemi Yapılan Yenilikler

3. Murat Dönemi Yapılan Yenilikler

Celali İsyanları Tarihi ve İsyanın Sebepleri

Celali İsyanları Tarihi ve İsyanın Sebepleri

Ankara Savaşının Sonuçları

Ankara Savaşının Sonuçları

2. Mustafa Dönemi ve Savaşları

2. Mustafa Dönemi ve Savaşları

Osmanlıda Toprak Sistemi Nasıldı?

Osmanlıda Toprak Sistemi Nasıldı?

Yıldırım Beyazıt Dönemi ve Fetihleri

Yıldırım Beyazıt Dönemi ve Fetihleri

İlk Osmanlı Parası

İlk Osmanlı Parası

1. Abdülhamid

1. Abdülhamid